เมื่อวันที่ 18-19 มิถุนายน 2569 มหาวิทยาลัยขอนแก่น ผนึกกำลังภาครัฐ ภาคเอกชน องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และภาคีเครือข่ายจากทั่วภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ร่วมประกาศเจตนารมณ์ขับเคลื่อนการลดขยะอาหาร การเพิ่มมูลค่าทรัพยากรเหลือใช้ และการส่งเสริมพลังงานสะอาด ภายใต้แนวคิด เศรษฐกิจหมุนเวียน (Circular Economy) เพื่อผลักดันภาคอีสานสู่การเป็นต้นแบบการพัฒนาที่ยั่งยืนและสังคมคาร์บอนต่ำของประเทศไทย

ความร่วมมือครั้งสำคัญเกิดขึ้นภายในงาน “ISAN Food Waste & Circular Economy Expo 2026” ณ อุทยานวิทยาศาสตร์ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ มหาวิทยาลัยขอนแก่น ซึ่งจัดขึ้นโดยความร่วมมือระหว่างมหาวิทยาลัยขอนแก่น กฎบัตรขยะอาหารไทย สมาคมการผังเมืองไทย เครือข่ายธุรกิจเพื่อสภาพภูมิอากาศแห่งประเทศไทย (ThaiCBN) และภาคีเครือข่ายจากทั่วประเทศ โดยมีผู้แทนจากหน่วยงานภาครัฐ องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น สถาบันการศึกษา ภาคธุรกิจ และภาคประชาสังคมเข้าร่วมอย่างคับคั่ง

ในพิธีเปิดงาน ศาสตราจารย์ ดร.ธิดารัตน์ บุญมาศ รองอธิการบดีฝ่ายวิสาหกิจและสังคมยั่งยืน มหาวิทยาลัยขอนแก่น ซึ่งได้รับมอบหมายจากอธิการบดีให้เป็นประธานในพิธี กล่าวว่า ปัญหาขยะอาหารเป็นหนึ่งในความท้าทายสำคัญที่ส่งผลกระทบต่อทั้งเศรษฐกิจ สิ่งแวดล้อม และการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ การแก้ไขปัญหาจึงจำเป็นต้องอาศัยความร่วมมือจากทุกภาคส่วนในการพัฒนาระบบจัดการขยะอาหารอย่างครบวงจร ตั้งแต่การลดการสูญเสีย การนำกลับมาใช้ประโยชน์ ไปจนถึงการแปรรูปเป็นชีวมวล ก๊าซชีวภาพ และพลังงานสะอาด เพื่อสร้างมูลค่าเพิ่มทางเศรษฐกิจควบคู่กับการลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม

“เปลี่ยนขยะให้เป็นคุณค่า เปลี่ยนงานวิจัยให้เป็นการใช้ประโยชน์จริง และเปลี่ยนความร่วมมือให้เป็นพลังขับเคลื่อนสังคมสู่ความยั่งยืน”
ศาสตราจารย์ ดร.ธิดารัตน์ บุญมาศ รองอธิการบดีฝ่ายวิสาหกิจและสังคมยั่งยืน มหาวิทยาลัยขอนแก่น

หนึ่งในไฮไลต์สำคัญของงาน คือ การลงนามบันทึกข้อตกลงความร่วมมือและการประกาศเจตจำนงร่วมด้านเศรษฐกิจหมุนเวียน เศรษฐกิจชีวภาพ พลังงานสะอาด และการลดขยะอาหาร ระหว่างมหาวิทยาลัย องค์การบริหารส่วนจังหวัด เทศบาล องค์การบริหารส่วนตำบล หน่วยงานภาครัฐ ภาคธุรกิจ และองค์กรเครือข่ายในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ เพื่อสร้างกลไกความร่วมมือที่สามารถขยายผลสู่การปฏิบัติจริงในระดับพื้นที่ได้อย่างเป็นรูปธรรม

ภายในงาน มหาวิทยาลัยขอนแก่นยังได้นำเสนอองค์ความรู้ งานวิจัย และนวัตกรรมด้านการจัดการขยะอาหารที่พัฒนาจากการดำเนินงานจริง ภายใต้แนวทาง Zero Food Waste ซึ่งเป็นหนึ่งในกลไกสำคัญของมหาวิทยาลัยในการขับเคลื่อนการพัฒนาอย่างยั่งยืนและการมุ่งสู่สังคมคาร์บอนต่ำ โดยมุ่งถ่ายทอดองค์ความรู้สู่หน่วยงาน ภาคธุรกิจ องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และชุมชน เพื่อยกระดับการบริหารจัดการทรัพยากรและสิ่งแวดล้อมอย่างมีประสิทธิภาพ

อีกหนึ่งเวทีสำคัญภายในงาน คือ การบรรยายหัวข้อ “โอกาสและความท้าทายการพัฒนาเศรษฐกิจหมุนเวียนและขยะอาหารของภาคตะวันออกเฉียงเหนือ” โดย รองศาสตราจารย์ ดร.ชุลีมาศ บุญไทย อิวาย คณะเกษตรศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น ซึ่งได้นำเสนอแนวทางการลดการสูญเสียทรัพยากร การเพิ่มประสิทธิภาพการใช้ประโยชน์จากขยะอาหาร และการสร้างมูลค่าเพิ่มจากวัสดุเหลือใช้ เพื่อผลักดันเศรษฐกิจหมุนเวียนให้เกิดขึ้นจริงในระดับพื้นที่

นอกจากนี้ ศาสตราจารย์ ดร.ยุพา หาญบุญทรง คณะเกษตรศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น ยังได้ถ่ายทอดองค์ความรู้ด้านการจัดการขยะอาหารด้วยแมลง Black Soldier Fly (BSF) ซึ่งเป็นนวัตกรรมที่มีศักยภาพสูงในการเปลี่ยนขยะอาหารให้กลายเป็นทรัพยากรมูลค่าสูง ทั้งในรูปของวัตถุดิบอาหารสัตว์ โปรตีนทางเลือก และปุ๋ยอินทรีย์ ช่วยลดปริมาณขยะ ลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก และสร้างมูลค่าเพิ่มทางเศรษฐกิจจากทรัพยากรที่เคยถูกมองว่าเป็นของเสีย

องค์ความรู้และนวัตกรรมที่นำเสนอภายในงานครั้งนี้ สะท้อนศักยภาพของมหาวิทยาลัยขอนแก่นในการบูรณาการงานวิจัย นวัตกรรม และความร่วมมือกับทุกภาคส่วน เพื่อพัฒนาต้นแบบการจัดการขยะอาหารครบวงจรที่สามารถขยายผลสู่ชุมชน เมือง และภาคอุตสาหกรรมได้อย่างเป็นรูปธรรม อันจะนำไปสู่การสร้างเศรษฐกิจหมุนเวียน การลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม และการพัฒนาสังคมที่เติบโตอย่างสมดุลในระยะยาว

การดำเนินงานครั้งนี้สอดคล้องกับเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน (SDGs) ได้แก่ SDG 11 เมืองและชุมชนที่ยั่งยืน (Sustainable Cities and Communities) ผ่านการพัฒนาระบบจัดการทรัพยากรในระดับพื้นที่ SDG 12 การผลิตและการบริโภคที่ยั่งยืน (Responsible Consumption and Production) จากการลดขยะอาหารและเพิ่มมูลค่าทรัพยากรเหลือใช้ SDG 13 การรับมือการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ (Climate Action) ผ่านการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก และ SDG 17 ความร่วมมือเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน (Partnerships for the Goals) ที่สะท้อนพลังของเครือข่ายความร่วมมือในการขับเคลื่อนสังคมคาร์บอนต่ำอย่างเป็นรูปธรรม