เมื่อวันที่ 17 มีนาคม 2569 คณะวิศวกรรมศาสตร์ ร่วมกับสำนักบริการวิชาการ มหาวิทยาลัยขอนแก่น ได้จัดนำเสนอผลงานนวัตกรรม “ระบบเฝ้าระวังระดับน้ำฝนและน้ำในคลองอัจฉริยะ เพื่อการบริหารจัดการน้ำในเมืองยั่งยืน” หรือ “WaterWayWatch” ต่อตัวแทนหน่วยงานภาครัฐในพื้นที่ เพื่อบูรณาการเทคโนโลยีเข้ากับการผังเมืองและการจัดการภาวะฉุกเฉิน
ในการนี้ ศาสตราจารย์ ดร.วนิดา แก่นอากาศ รองคณบดีฝ่ายวิจัย นวัตกรรม และการต่างประเทศ คณะวิศวกรรมศาสตร์ พร้อมด้วย รองศาสตราจารย์ ดร.ศุภสิทธิ์ คนใหญ่ รองผู้อำนวยการสำนักบริการวิชาการ และอาจารย์ประจำคณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น ได้เข้าพบและนำเสนอโครงการต่อ นายกำพล สีกา โยธาธิการและผังเมืองจังหวัดขอนแก่น พร้อมคณะเจ้าหน้าที่ประกอบด้วย นายสุรพล คำตานิตย์ นักวิเคราะห์ผังเมืองชำนาญการพิเศษ และนายอาร์ม รัตนโชติ วิศวกรโยธาชำนาญการพิเศษ โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อให้ทางหน่วยงานทราบถึงกระบวนการทำงานของระบบ และความคืบหน้าในการพัฒนาโครงการในพื้นที่จังหวัดขอนแก่นอย่างเป็นรูปธรรม
นวัตกรรมเพื่อการจัดการน้ำเชิงรุก
ระบบ WaterWayWatch พัฒนาขึ้นโดยคณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น ร่วมกับศูนย์ปฏิบัติการเมืองอัจฉริยะ (SCOPC) โดยเป็นส่วนหนึ่งของโครงสร้างพื้นฐานเชิงกลยุทธ์ด้านวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม เพื่อการจัดการภาวะฉุกเฉินของประเทศ ภายใต้การสนับสนุนของสำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (สกสว.)
ระบบดังกล่าวมีจุดเด่นในด้านการตรวจวัดและแจ้งเตือนภัยแบบเรียลไทม์ โดยใช้ชุดคอนโทรลเลอร์ 4G IoT Box เชื่อมต่อกับเซนเซอร์วัดระดับน้ำแบบ Ultrasonic (Waterproof Ultrasonic Sensor) และเซนเซอร์วัดปริมาณน้ำฝน (Rain Gauge Sensor) ตัวเครื่องทำงานด้วยพลังงานจากแผงโซลาร์เซลล์ (Solar Cell) และแบตเตอรี่สำรอง 30Ah ทำให้สามารถเฝ้าระวังได้ต่อเนื่องตลอด 24 ชั่วโมง ข้อมูลจะถูกส่งผ่านระบบคลาวด์ไปยังหน่วยประมวลผลกลาง เพื่อแสดงผลผ่าน Monitoring Dashboard ทั้งในรูปแบบ PC และ Mobile App และเมื่อระดับน้ำถึงจุดวิกฤต ระบบแจ้งเตือนภัย “Sri-alert” (ศรีเตือนภัย) จะทำการแจ้งเตือนประชาชนผ่าน Line, Telegram และช่องทางอื่น ๆ รวมถึงมีฟังก์ชันสั่งการประตูระบายน้ำอัตโนมัติ (Automatic Floodgate Control) เพื่อเร่งระบายน้ำทันที
ยกระดับความปลอดภัยให้พลเมือง
การนำเสนอผลงานในครั้งนี้ถือเป็นก้าวสำคัญในการเชื่อมโยงงานวิจัยจากมหาวิทยาลัยขอนแก่นสู่การใช้งานจริงโดยหน่วยงานรัฐระดับจังหวัด โดยเฉพาะสำนักงานโยธาธิการและผังเมือง ซึ่งจะมีบทบาทสำคัญในการนำข้อมูลสถิติน้ำจากระบบไปใช้ในการวางผังเมืองและแก้ไขปัญหาอุทกภัยในเขตเมืองขอนแก่นและพื้นที่ใกล้เคียง เช่น เทศบาลนครขอนแก่น และเทศบาลตำบลบ้านเป็ด ได้อย่างแม่นยำยิ่งขึ้น
การตอบโจทย์เป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน (SDGs) ตามยุทธศาสตร์มหาวิทยาลัยขอนแก่น
โครงการ WaterWayWatch สะท้อนให้เห็นถึงพันธกิจของมหาวิทยาลัยขอนแก่นในการเป็น “มหาวิทยาลัยวิจัยและพัฒนาชั้นนำระดับโลก” ที่มุ่งสร้างผลกระทบเชิงบวกต่อสังคมและสิ่งแวดล้อมอย่างเป็นรูปธรรม โดยสอดคล้องกับเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน (Sustainable Development Goals: SDGs) ขององค์การสหประชาชาติในหลายมิติที่สำคัญ ดังนี้
- SDG 11: เมืองและชุมชนที่ยั่งยืน (Sustainable Cities and Communities) อย่างตรงจุดที่สุด เนื่องจากการนำระบบ WaterWayWatch มาบูรณาการกับการวางผังเมืองของสำนักงานโยธาธิการและผังเมืองจังหวัดขอนแก่น ถือเป็นการยกระดับความสามารถในการรับมือและฟื้นตัวจากภัยพิบัติทางน้ำของเมือง (Urban Resilience) โดยตรง ซึ่งสอดคล้องกับเป้าหมายย่อย 11.5 ที่มุ่งลดจำนวนผู้ได้รับผลกระทบและความสูญเสียจากภัยพิบัติ รวมถึงเป้าหมายย่อย 11.b ที่ส่งเสริมให้เมืองนำนโยบายและแผนบูรณาการด้านการรับมือภัยพิบัติมาใช้อย่างเป็นระบบ
- SDG 6: น้ำสะอาดและการสุขาภิบาล (Clean Water and Sanitation) โดยระบบตรวจวัดและประมวลผลข้อมูลน้ำแบบอัจฉริยะช่วยให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องสามารถบริหารจัดการทรัพยากรน้ำในเขตเมืองได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น ลดความสูญเสียจากน้ำท่วมฉับพลัน และสนับสนุนการวางแผนจัดการระบบระบายน้ำในระยะยาว ซึ่งสอดคล้องกับเป้าหมายย่อย 6.6 ที่มุ่งปกป้องและฟื้นฟูระบบนิเวศที่เกี่ยวกับน้ำ รวมถึงเป้าหมายย่อย 6.b ที่ส่งเสริมการมีส่วนร่วมของชุมชนในการจัดการน้ำและสุขาภิบาล
- SDG 13: การรับมือกับการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ (Climate Action) เนื่องจากความรุนแรงและความถี่ของเหตุการณ์น้ำท่วมในเขตเมืองมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นอันเป็นผลมาจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ การมีระบบเฝ้าระวังที่แม่นยำและแจ้งเตือนได้ล่วงหน้าจึงเป็นเครื่องมือสำคัญในการเสริมสร้างศักยภาพการปรับตัว (Adaptive Capacity) ของชุมชนเมือง ซึ่งตรงกับเป้าหมายย่อย 13.1 ที่มุ่งเสริมสร้างภูมิต้านทานและขีดความสามารถในการปรับตัวต่อความเสี่ยงที่เกี่ยวกับสภาพภูมิอากาศและภัยธรรมชาติ
- SDG 9: อุตสาหกรรม นวัตกรรม และโครงสร้างพื้นฐาน (Industry, Innovation and Infrastructure) ผ่านการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานด้านดิจิทัลและ IoT สำหรับการจัดการเมือง โดยการบูรณาการเทคโนโลยีเซนเซอร์ ระบบคลาวด์ และปัญญาประดิษฐ์เข้าสู่การบริหารจัดการสาธารณูปโภคของรัฐ ถือเป็นการสร้างนวัตกรรมที่มีคุณค่าในระดับภูมิภาค และสนับสนุนเป้าหมายย่อย 9.1 ในการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานที่มีคุณภาพ เชื่อถือได้ และยืดหยุ่น
- SDG 17: การเป็นหุ้นส่วนเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน (Partnerships for the Goals) ผ่านความร่วมมืออย่างเป็นรูปธรรมระหว่างมหาวิทยาลัยขอนแก่น สำนักงานโยธาธิการและผังเมืองจังหวัดขอนแก่น และ สกสว. ซึ่งเป็นตัวอย่างที่ชัดเจนของการประสานพลังระหว่างภาควิชาการ ภาครัฐ และหน่วยงานสนับสนุนการวิจัยระดับชาติ เพื่อสร้างผลลัพธ์ที่เป็นประโยชน์ต่อสังคมในวงกว้าง
การดำเนินโครงการ WaterWayWatch จึงไม่เพียงแต่เป็นการแสดงให้เห็นถึงศักยภาพทางเทคโนโลยีของมหาวิทยาลัยขอนแก่น หากแต่ยังเป็นหลักฐานที่จับต้องได้ของการขับเคลื่อนพันธกิจมหาวิทยาลัยให้สอดประสานกับการพัฒนาที่ยั่งยืนในระดับท้องถิ่น ระดับชาติ และระดับโลก อันสอดคล้องกับวิสัยทัศน์ของมหาวิทยาลัยขอนแก่นในการเป็นสถาบันการศึกษาที่สร้างคุณค่าเพื่อสังคมอย่างแท้จริง
