คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น โดยทีมนักวิจัยนำโดย รศ.ดร.นันทวัน ฤทธิ์เดช ร่วมกับ ดร.พรระพี สารินทร์ ดร.สุปราณี แสนธนู และ น.ส.อัจฉริยา ชาญสูงเนิน บริการวิชาการโครงการ “การส่งเสริมการขยายปริมาณหัวเชื้อราเพื่อใช้ยับยั้งเชื้อก่อโรคพืชในดิน” โดยมีเกษตรกรในเขตเทศบาล ต.บ้านค้อ อ.เมืองขอนแก่น เข้าร่วมกิจกรรม 48 คน
โครงการนี้เป็นส่วนหนึ่งของ “การพัฒนาชุมชนต้นแบบบูรณาการเชิงประเด็นตามแนวพระราชดำริ (Issue Based) ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2569″ มุ่งหวังแก้ไขปัญหาการขาดแคลนหัวเชื้อควบคุมโรคพืชของเกษตรกร และลดค่าใช้จ่ายจากการซื้อสารชีวภัณฑ์จากตลาดการเกษตร
หลักสูตรการอบรมครอบคลุมเทคนิคที่สำคัญ 5 ด้าน ประกอบด้วย การเตรียมหัวเชื้อราบริสุทธิ์จากจานเพาะเลี้ยง การเตรียมวัสดุพาหะจากเมล็ดข้าวสารและฟางข้าว วิธีการขยายหัวเชื้อในสภาพแวดล้อมที่เหมาะสม การเก็บรักษาเชื้อให้คงคุณภาพ และเทคนิคการใช้งานหัวเชื้อในรูปแบบต่างๆ ทั้งการคลุกเมล็ดพันธุ์ การผสมกับดิน และการฉีดพ่น
จุดเด่นของโครงการคือการใช้วัสดุเหลือทิ้งจากการเกษตร โดยเฉพาะฟางข้าวที่มักถูกเผาทิ้งให้กลายเป็นวัตถุดิบผลิตสารชีวภัณฑ์มูลค่าสูง ซึ่งสนับสนุนแนวทางเศรษฐกิจหมุนเวียน (Circular Economy) และลดปัญหาควันไฟจากการเผาฟางข้าว นอกจากนี้ยังสอนให้เกษตรกรผลิตหัวเชื้อในรูปแบบของเหลวจากกากน้ำตาลและน้ำประปาที่ผ่านการต้มหรือตากแดด
ผลจากโครงการคาดว่าจะสร้างผลกระทบเชิงบวกในหลายมิติ ทั้งด้านเศรษฐกิจจากการสร้างมูลค่าเพิ่มจากของเสีย ด้านสังคมจากการสร้างองค์ความรู้และพัฒนาทักษะเกษตรกรและบุคลากร และด้านสิ่งแวดล้อมจากการส่งเสริมเศรษฐกิจหมุนเวียนและการรักษาความอุดมสมบูรณ์ของดิน
การดำเนินงานครั้งนี้เป็นตัวอย่างที่ชัดเจนของการนำงานวิจัยไปประยุกต์ใช้เพื่อยกระดับคุณภาพชีวิตของเกษตรกร พร้อมทั้งสร้างความยั่งยืนทางสิ่งแวดล้อม ซึ่งสะท้อนถึงความมุ่งมั่นในการเป็นสถาบันการศึกษาที่สร้างสรรค์นวัตกรรมและบริการวิชาการที่มีคุณภาพเพื่อตอบสนองต่อความต้องการของชุมชนและสังคมอย่างแท้จริง
