เมื่อวันที่ 5 มีนาคม ที่ผ่านมา สถาบันกฎหมายเศรษฐกิจและการค้าระหว่างประเทศ (IEIL) คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น ได้จัดงานเสวนาวิชาการเชิงสร้างสรรค์ในหัวข้อ การหล่อหลอมจริยธรรมนักกฎหมายทรัพย์สินทางปัญญาเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน (Shaping Ethical IP Lawyering for Sustainable Development) ณ ห้องทองใบ ทองเปาด์ในการนี้ ทางสถาบันฯ ได้รับเกียรติอย่างสูงจากวิทยากรผู้ทรงคุณวุฒิ 2 ท่าน มาร่วมถ่ายทอดมุมมองด้านจริยธรรมของนักกฎหมายทรัพย์สินทางปัญญา

ประกอบด้วย ศ.ไชยยศ เหมะรัชตะ ได้บรรยายในประเด็น “จริยธรรมในวิชาชีพนักกฎหมายทรัพย์สินทางปัญญาบทบาท ความซื่อสัตย์ และผลกระทบของนักกฎหมายต่อสังคม” โดยเน้นย้ำถึงการสร้างอุดมการณ์และความซื่อสัตย์สุจริต ซึ่งเป็นรากฐานสำคัญที่นักกฎหมายต้องยึดมั่นเหนือกว่าเพียงความแม่นยำในตัวบทกฎหมาย เพื่อให้การบังคับใช้กฎหมายเป็นไปเพื่อความยุติธรรมอย่างแท้จริง โดยนักกฎหมายต้องยึดมั่นในคุณค่า ซึ่งประกอบด้วย คุณธรรม (Virtue), ศีลธรรม (Moral), จริยธรรม (Ethic), ความซื่อสัตย์ (Honesty/Integrity) และ ความรับผิดชอบ (Responsibility/Accountability) และที่สำคัญ คือ นักกฎหมายต้องมี สติ และ ปัญญา (ทั้งสัญชาตญาณ ปรีชาญาณ วิจารณญาณ และปัญญาญาณ) ในการพิจารณาข้อมูลและแก้ไขปัญหา

และต่อมา ศ.ดร.ภูมินทร์ บุตรอินทร์ ได้ร่วมแบ่งปันวิสัยทัศน์ในหัวข้อ “นักกฎหมายทรัพย์สินทางปัญญาในฐานะผู้ขับเคลื่อนการพัฒนา” โดยชี้ให้เห็นถึงการ #ปรับเปลี่ยนบทบาทจากผู้ควบคุมสิทธิสู่การเป็นผู้เอื้ออำนวยให้เกิดโอกาสทางสังคมและเศรษฐกิจ ผ่านแนวคิด Justainability ที่มุ่งเน้นความสมดุลระหว่างนวัตกรรมและศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ และเห็นว่ากฎหมายไม่ควรเป็นเพียงเครื่องมือคุ้มครองสิทธิ หรือสร้างการผูกขาดเพื่อกำไรเท่านั้น แต่ต้องคำนึงถึง จริยธรรม และการเปิดโอกาสให้เกิดการเข้าถึงนวัตกรรมอย่างเท่าเทียมเพื่อรับมือกับวิกฤตการณ์โลก และการดึงศักยภาพจากทุนทางวัฒนธรรมหรือ ซอฟต์พาวเวอร์ (Soft Power) ของไทยมาสร้างมูลค่าอย่างยั่งยืน

เวทีนี้จึงสะท้อนชัดเจนว่า จริยธรรมไม่ใช่ทางเลือกของวิชาชีพกฎหมาย เพราะความยั่งยืนไม่อาจเกิดขึ้นหากความเป็นธรรมถูกละเลย และนวัตกรรมจะมีความหมายก็ต่อเมื่อมันรับใช้มนุษยชาติ และแนวคิด Justainability จึงไม่ใช่เพียงคำใหม่แต่เป็นกรอบคิดใหม่สำหรับบทบาทของกฎหมายในโลกยุคใหม่ โลกอาจเปลี่ยนแปลงด้วยเทคโนโลยีแต่อนาคตจะยั่งยืนได้ก็ต่อเมื่อความยุติธรรมเป็นส่วนสำคัญต่อการเปลี่ยนแปลงนั้นโดยไม่ให้ความก้าวหน้าเดินนำหน้าโดยไร้ความยุติธรรม เพราะอนาคตที่ยั่งยืนจะเกิดขึ้นได้ ก็ต่อเมื่อความเป็นธรรมเดินเคียงข้างความเจริญและนั่นคือความหมายของ Justainability ความยั่งยืนที่ตั้งอยู่บนความยุติธรรม